Tender Nepal

  मेलम्ची खानेपानी आयोजना: एक राष्ट्रिय सपनाको दीर्घ संघर्षगाथा — एक अनुसन्धानमूलक विश्लेषण (अप्रिल २०२६ सम्मको अद्यावधिक) १. प्रस्तावना र ऐतिहासिक पृष्ठभूमि: सपनाको सुरुवात र संघर्षका पहिला कदमहरू काठमाडौं उपत्यकामा पानीको हाहाकार कुनै नयाँ कुरा होइन। हजारौं वर्षअघिदेखि यो उपत्यका एक सीमित नदीनाला र कुवाका भरमा पानी पिउँदै आएको थियो। तर जब बीसौं शताब्दीको उत्तरार्धमा काठमाडौंको जनसंख्या आकाशिँदो गतिमा बढ्न थाल्यो, खानेपानीको अभाव एउटा भीषण संकटको रूप लिन थाल्यो। धारा सुक्दा भाँडा बोकेर हिँड्ने काठमाडौंबासी, ट्यांकरवाला र पानी व्यापारीको मनपरी मूल्यमा लाखौं खर्च गर्नुपर्ने अवस्था — यही पृष्ठभूमिमा मेलम्ची खानेपानी आयोजनाको परिकल्पना जन्मियो। सन् १९७३ मा नै नेपालको पानी समस्यालाई लिएर गरिएको एक अध्ययनले काठमाडौं उपत्यकालाई पानी आपूर्ति गर्न सकिने ३० वटा सम्भावित स्रोतहरूको पहिचान गरेको थियो। त्यसमध्ये बाल्खु, कोड्कु, रोशी र त्रिशूली जस्ता नजिकका नदीहरू पनि थिए। तर राज्यका नीतिनिर्माताहरूको नजर अन्ततः सिन्धुपाल्चोकको हिमाली उपत्यकामा बहने मेलम्ची नदीमा पर्‍यो। किन? किनभने त्यस क्षेत्...